Trong vài năm trở lại đây, VAR đã trở thành một trong những công nghệ có sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến bóng đá hiện đại. Không chỉ hỗ trợ trọng tài nâng cao độ chính xác trong các quyết định quan trọng, hệ thống này đồng thời cũng tạo nên làn sóng tranh luận sôi nổi trong giới chuyên môn lẫn người hâm mộ. Vậy VAR là gì, cơ chế vận hành ra sao và được áp dụng trong những tình huống nào? Bài viết dưới đây của chuyên trang Mitom TV sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn diện về công nghệ đặc biệt này.
Công nghệ VAR là gì?
VAR là viết tắt của cụm từ Video Assistant Referee – hệ thống trợ lý trọng tài thông qua video. Nói một cách dễ hiểu, đây là tổ hợp công nghệ ghi hình và phân tích hình ảnh được thiết kế nhằm hỗ trợ trọng tài chính trong việc xem xét lại những tình huống nhạy cảm trên sân.
Hệ thống này bao gồm tối thiểu 33 camera đặt quanh sân vận động, trong đó có nhiều camera quay chậm với tốc độ lên tới 120 khung hình/giây. Nhờ mật độ ghi hình dày đặc cùng khả năng tái hiện chuyển động ở tốc độ siêu chậm, VAR cung cấp hình ảnh chi tiết đến từng pha chạm bóng, từng bước di chuyển hay từng điểm tiếp xúc nhỏ nhất giữa các cầu thủ.
Chính nhờ nền tảng công nghệ đó, những quyết định liên quan đến bàn thắng, phạt đền hay thẻ đỏ trực tiếp được đưa ra với mức độ chính xác cao hơn đáng kể. Không dừng lại ở vai trò hỗ trợ kỹ thuật, VAR còn tạo nên bước chuyển mình trong cách vận hành trận đấu, góp phần nâng chuẩn tính minh bạch và công bằng trong bóng đá chuyên nghiệp. Đồng thời, khán giả cũng có cơ hội quan sát lại các pha bóng gây tranh cãi dưới góc nhìn rõ ràng và khách quan hơn.
Công nghệ VAR ra đời từ khi nào?
Để hiểu sâu hơn về VAR là gì, chuyên trang Mì Tôm TV không thể bỏ qua bối cảnh hình thành của công nghệ này. Năm 2016, Hội đồng Hiệp hội Bóng đá Quốc tế – International Football Association Board (IFAB) – đã chính thức thông qua việc thử nghiệm VAR trong các giải đấu chuyên nghiệp.
Ngay sau đó, hệ thống này được áp dụng thử nghiệm tại một giải đấu ở Mỹ vào tháng 8/2016. Tuy nhiên, phải đến kỳ FIFA World Cup 2018, VAR mới thực sự bước ra sân khấu lớn của bóng đá thế giới khi được FIFA triển khai rộng rãi.
Tại giải đấu trên đất Nga, VAR đã can thiệp vào nhiều tình huống quan trọng, đặc biệt là các pha bóng liên quan đến phạt đền và việt vị. Dù vẫn tồn tại một số tranh luận xoay quanh tính nhất quán trong cách áp dụng, song không thể phủ nhận rằng công nghệ này đã góp phần làm thay đổi đáng kể cách điều hành trận đấu. Từ cột mốc đó, VAR dần trở thành tiêu chuẩn bắt buộc tại nhiều giải đấu lớn trên toàn cầu.
Quy chế và cách hoạt động của VAR trong bóng đá
Cơ chế phối hợp giữa tổ VAR và trọng tài chính
Sau khi nắm được VAR là gì, điều tiếp theo cần làm rõ chính là cách thức vận hành thực tế. Trong mỗi trận đấu, bên cạnh tổ trọng tài trên sân luôn tồn tại một tổ VAR làm việc tại phòng điều khiển riêng biệt. Tại đây, các trợ lý trọng tài video theo dõi toàn bộ diễn biến trận đấu thông qua hệ thống màn hình đa chiều.
Khi xuất hiện tình huống gây tranh cãi, quy trình có thể diễn ra theo hai hướng: hoặc trọng tài chính chủ động yêu cầu kiểm tra, hoặc tổ VAR phát hiện sai sót rõ ràng và đề xuất xem lại. Ngay lập tức, các góc quay liên quan sẽ được phân tích, phóng to, làm chậm và đối chiếu theo luật thi đấu hiện hành.
Điểm cần nhấn mạnh là VAR không trực tiếp đưa ra quyết định cuối cùng. Thay vào đó, tổ VAR chỉ đóng vai trò tư vấn chuyên môn, còn quyền phán quyết sau cùng vẫn thuộc về trọng tài chính trên sân. Trong một số trường hợp quan trọng, trọng tài có thể trực tiếp ra khu vực màn hình ngoài sân (on-field review) để tự mình xem lại tình huống trước khi đưa ra quyết định chính thức.
Công nghệ VAR được áp dụng trong trường hợp nào?
Theo quy định của FIFA, VAR chỉ can thiệp vào bốn nhóm tình huống trọng yếu nhằm tránh làm gián đoạn trận đấu quá mức. Việc giới hạn phạm vi áp dụng giúp công nghệ này phát huy hiệu quả mà vẫn duy trì nhịp độ thi đấu tự nhiên.
1. Tình huống liên quan đến bàn thắng
Đây là trường hợp phổ biến nhất. VAR sẽ kiểm tra toàn bộ quá trình dẫn đến bàn thắng, bao gồm lỗi việt vị, chạm tay, phạm lỗi trước đó hoặc bóng đã đi hết đường biên hay chưa. Nhờ hệ thống hình ảnh đa góc độ, những chi tiết mà mắt thường khó nhận ra sẽ được tái hiện rõ ràng.
2. Các quyết định phạt đền
Trong khu vực vòng cấm, mọi va chạm đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả trận đấu. Vì vậy, VAR đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi đánh giá các pha tranh chấp nhạy cảm, lỗi dùng tay chơi bóng hoặc tình huống ngã trong vòng cấm. Khả năng quay chậm và phân tích khung hình giúp hạn chế đáng kể các quyết định thiếu chính xác.
3. Thẻ đỏ trực tiếp
Những pha bóng thô bạo, có nguy cơ gây chấn thương nghiêm trọng, sẽ được VAR rà soát kỹ lưỡng. Công nghệ này hỗ trợ xác định mức độ tác động, điểm tiếp xúc và ý thức thi đấu của cầu thủ trước khi trọng tài đưa ra án phạt truất quyền thi đấu. Tuy nhiên, VAR không can thiệp vào thẻ vàng thứ hai nhằm đảm bảo tính liên tục của trận đấu.
4. Nhận diện sai cầu thủ
Trong một số tình huống hỗn loạn, trọng tài có thể rút thẻ nhầm người. Khi đó, VAR sẽ kiểm tra lại hình ảnh để đảm bảo cầu thủ bị xử phạt đúng với hành vi vi phạm.
Kết luận
Qua những phân tích VAR là gì trên, có thể thấy đây không đơn thuần là một công cụ hỗ trợ kỹ thuật mà còn là biểu tượng của quá trình hiện đại hóa bóng đá. Trong tương lai, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, VAR nhiều khả năng sẽ tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp hơn với nhịp điệu và tinh thần của môn thể thao vua. Và đừng quên truy cập Mì Tôm TV thường xuyên để theo dõi các trận cầu đỉnh cao và cập nhật tỷ lệ kèo ma cao hữu ích tại đây nhé!